U Donjem Sremu, nadomak sela Kupinova, na malom ostrvu u mrtvaji reke Save, danas poznatoj kao Obedska bara, uzdižu se ostaci srednjovekovnog grada Kupinika – jednog od najznačajnijih vojno-strateških utvrđenja na prostoru južne Panonije. Ovaj izuzetno važan spomenik kulture, svrstan u kulturna dobra od velikog značaja, predstavlja snažno svedočanstvo burne istorije perioda od raspada srednjovekovnog carstva do pada Srema pod osmansku vlast.
Kupinik je podignut krajem XIII ili u prvoj polovini XIV veka kao vojno-granično utvrđenje ugarskog kraljevstva, na izuzetno povoljnom prirodnom položaju koji je omogućavao kontrolu vodenih puteva i odbranu prilaza Sremu. Grad je građen od lomljenog kamena, spolja obloženog opekom, što mu je davalo dodatnu čvrstinu i trajnost. Imao je nepravilnu četvorougaonu osnovu dimenzija približno 60 × 60 metara, sa isturenim kulama na uglovima, dok se ulaz u utvrđenje nalazio kroz petu kulu na severoistočnom bedemu.
Bedemi su bili dodatno zaštićeni rovom, koji je na ulaznoj strani dostizao širinu do 17 metara i dubinu od oko 3 metra, što jasno ukazuje na visok stepen utvrđenosti i vojne promišljenosti graditelja. Unutar zidina postojali su stambeni i pomoćni objekti, o kojima se danas zna malo. Sistematska arheološka istraživanja koja su započeta pre pet godina, usmerena su na istraživenje severoistočnog bedema sa kulama, dok će prostor gornjeg grada i podgrađa biti predmet nastavka istraživanja.
Prvi pisani tragovi o Kupiniku potiču iz druge polovine XIV veka, iz povelja ugarskog kralja Žigmunda. Početkom XV veka grad prelazi u ruke srpskih despota i postaje jedno od ključnih uporišta srpske državnosti u Sremu. Suočen sa sve većom opasnošću od osmanskog osvajanja, Kupinik je dodatno utvrđen i modernizovan – prilagođen novim oblicima ratovanja i upotrebi vatrenog oružja. Tako su pojedine kule prerađene u topovske, među kojima se izdvajaju severna šestougaona i istočna osmougaona kula.
U neposrednoj blizini utvrđenja, despot Đurađ Branković podigao je svoju dvorsku crkvu posvećenu Svetom apostolu Luki i povezao je sa gradom mostom, čime je Kupinik dobio i važnu duhovnu dimenziju. Ovakvo spajanje vojne, državne i sakralne funkcije svedoči o značaju koji je ovo utvrđenje imalo kao političko i duhovno središte sremskih despota.
Danas, ostaci grada Kupinika predstavljaju izuzetno vredno kulturno i istorijsko nasleđe, koje svojom lokacijom, arhitekturom i istorijom snažno govori o vekovima borbe, otpora i stvaranja na ovom prostoru. Kao kulturno dobro od velikog značaja, Kupinik je trajni simbol srednjovekovne prošlosti Srema i važna tačka kulturnog identiteta Opštine Pećinci i Srbije.
Galerija
