U Ašanji, u ulici Maršala Tita broj 16, nalazi se izuzetan primer tradicionalnog seoskog graditeljstva Srema – ambar sa kotobanjom, podignut 1929. godine. Ova građevina, nastala u periodu savremene istorije, svedoči o načinima racionalnog organizovanja okućnica u zbijenim sremskim selima, kao i o dubokoj povezanosti svakodnevnog života, rada i nacionalnog identiteta.
Ambar sa košem za kukuruz, u lokalnom nazivu kotobanja, predstavlja objedinjenu gradnju koja je omogućavala efikasno korišćenje prostora. Objekat je podigla zadruga Adžić, a prema urezanoj godini na zabatu ambara, gradio ga je majstor Pera Vukosavljević iz Ašanje. Ambar, kotobanja i zidana šupa između njih postavljeni su na poprečne zidove i pokriveni zajedničkim dvoslivnim krovom sa biber-crepom, što ukazuje na funkcionalnu i konstruktivnu celovitost objekta.
Arhitektonski detalji otkrivaju i razvojne faze gradnje: prelom krova na spoju sa šupom ukazuje na mogućnost naknadnog objedinjavanja zasebnih objekata ili na postepeno formiranje zajedničke celine. Bez obzira na tačan tok nastanka, ambar sa kotobanjom predstavlja jedinstven primer prilagođavanja arhitekture stvarnim potrebama domaćinstva i zajednice.
Posebnu umetničku vrednost ima trem ambara, izveden u skeletnoj hrastovoj konstrukciji sa uspravno nizanim daskama i bogatom drvenom rezanom dekoracijom. Profilisani stubovi, ukrašena ograda i potkrovna lajsna, rezana naizmenično u obliku polukruga i stilizovanog cveta, svedoče o visokom nivou zanatske obrade i osećaju za lepo u narodnom graditeljstvu.
Iako danas više ne postoje, izuzetan deo kulturne vrednosti ovog objekta činilo je i zidno slikarstvo na uličnom zabatu. Samouki slikar Ivan Milovanović Adžić oslikao je scene iz srpske istorije – Krunisanje cara Dušana, Seobu Srba i lik Hajduk Veljka. Ove slike, uništene tokom Drugog svetskog rata, svedoče o snažnoj potrebi lokalne zajednice da kroz arhitekturu i umetnost sačuva nacionalno pamćenje i istorijsku svest.
Zbog svojih arhitektonskih, istorijskih i umetničkih vrednosti, ambar sa kotobanjom u Ašanji svrstan je u kulturna dobra od velikog značaja i upisan u Centralni registar nepokretnih kulturnih dobara Republike Srbije. On danas predstavlja ne samo značajan spomenik narodnog graditeljstva, već i trajni simbol veze između rada, tradicije i kulturnog identiteta Srema i Opštine Pećinci.
Galerija
