U selu Prhovo, smeštenom na polovini puta između Beograda i Sremske Mitrovice, u prvoj polovini XIX veka podignuta je crkva posvećena Svetom Nikoli. Hram je izgrađen na mestu starije crkve i pripada periodu od Prvog srpskog ustanka do Prvog svetskog rata. Svojim arhitektonskim i umetničkim vrednostima svrstan je u kulturna dobra od velikog značaja.
Osnovu građevine čine spolja polukružna oltarska apsida, slabo naglašeni pevnički prostori i dva traveja naosa, što ukazuje na kompaktnu i racionalnu prostornu organizaciju. Uz zapadnu stranu hrama naknadno je dozidan portik sa četiri stupca i lučno završenim prolazima, koji naglašava ulaznu zonu i daje pročelju reprezentativni karakter.
Zapadno pročelje crkve posebno je obrađeno: njegov gornji deo je zatvoren i raščlanjen nizom niša koje ponavljaju polukružni oblik prozora sa bočnih fasada. Iznad frontona, koji prati nagib dvoslivnog krova, uzdiže se zvonik, čime je naglašena vertikala zapadne fasade i vizuelni akcenat celine.
Spoljnu dekoraciju hrama karakteriše upotreba plitkih pilastara sa profilisanim stopama i kapitelima, kao i geometrijski ornamentisano polje smešteno između krovnog venca i prozorskih, odnosno slepih niša. Ovakvo rešenje odražava uticaje klasicističke arhitekture, prisutne u sakralnom graditeljstvu Srema u prvoj polovini XIX veka.
Ikonostasna celina crkve u Prhovu ima poseban istorijski i umetnički značaj. Ikonostas prvobitnog hrama, sa ikonama Dimitrija Bačevića, korišćen je i u novoj crkvi početkom XIX veka. Godine 1832. zamenjen je novom, višespratnom ikonostasnom konstrukcijom koju je izveo poznati drvorezbar Pavle Bošnjaković, učenik karlovačkog majstora Marka Vujatovića. Bogata rezbarija biljnog karaktera uokviruje ikone rumunskog slikara Georgija Bojera, nastale 1840. godine.
Nekoliko sačuvanih ikona Dimitrija Bačevića, koje su pripadale starijem prhovskom ikonostasu, danas se čuvaju u Galeriji Matice srpske u Novom Sadu, što dodatno potvrđuje umetnički značaj ovog hrama u širem kontekstu srpske barokne i postbarokne umetnosti.
Crkva Svetog Nikole u Prhovu predstavlja značajno svedočanstvo kontinuiteta sakralnog života i umetničkih tokova u Sremu tokom XIX veka, objedinjujući arhitektonska rešenja klasicističkog duha i vredne ikonostasne celine nastale u rasponu od poznog baroka do romantičarskih tendencija sredine stoleća.
Galerija
